
Trẻ chậm nói hay chậm phát triển ngôn ngữ điễn đạt là cụm từ dùng để chỉ những em bé có khả năng diễn đạt từ ngữ, lời nói chậm hơn các bạn cùng tuổi nhưng có kỹ năng vận động, chơi đùa, tương tác qua lại, khả năng hiểu và sử dụng cử chỉ để giao tiếp phù hợp với các bạn cùng lứa tuổi.
Là một trong các trung tâm dạy trẻ chậm nói đơn thuần tại Tp. Hồ Chí Minh. Trung tâm Save Us chuyên dạy trẻ chậm nói đơn thuần và phát triển ngôn ngữ “ trẻ đơm hoa trễ” uy tín. Giáo viên chuyên môn cao, Yêu thương – Tậm Tâm Đồng Hành cùng trẻ và gia đình giúp trẻ phát triển ngôn ngữ hiểu, diễn đạt lời nói trôi chảy.

Trung tâm Save Us dạy trẻ chậm nói ở TPHCM
Con người được sinh ra với khả năng học ngôn ngữ, khả năng bắt chước, giao tiếp và tương tác xã hội sẵn có. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ có khả năng giao tiếp một cách có chủ ý từ 3 tháng tuổi. Vào tháng tuổi thứ 8, trẻ có khả năng sử dụng những cử chỉ và âm thanh cụ thể để giao tiếp như chỉ tay, ngoắc, vẫy, lắc đầu, ư a… Đến khi 1 tuổi, trẻ có khả năng sử dụng những từ đơn cụ thể như ba, bô, ma, bà để gọi người thân hay yêu cầu một điều gì đó. Nhưng ở một số trẻ, giai đoạn này có vẻ kéo dài hơn so với các bạn cùng tuổi vì các lý do nào đó.
Trẻ chậm nói hay chậm phát triển ngôn ngữ điễn đạt là cụm từ dùng để chỉ những em bé có khả năng diễn đạt từ ngữ, lời nói chậm hơn các bạn cùng tuổi nhưng có kỹ năng vận động, chơi đùa, tương tác qua lại, khả năng hiểu và sử dụng cử chỉ để giao tiếp phù hợp với các bạn cùng lứa tuổi.
Ở tháng tuổi thứ 12, em bé cần tự nói ít nhất một từ để giao tiếp. Nhưng tới tháng tuổi thứ 16 khả năng này vẫn chưa xuất hiện là một dấu hiệu cảnh báo về chậm nói. Dấu hiệu trẻ chậm nói với mốc phát triển ngôn ngữ trung bình ở trẻ:
Trẻ 3 – 4 tuổi chậm nói thường có nguy cơ cao mắc rối loạn phát triển như tự kỷ, tăng động, chậm phát triển.
Ở những gia đình đông con, việc so sánh trẻ với bạn bè và anh chị em sẽ dễ dàng hơn vì các bậc phụ huynh đã có kinh nghiệm nuôi con và có thể sơ bộ đánh giá được các mốc phát triển của trẻ. Với gia đình có con đầu lòng, trong hàng xóm ít có trẻ nhỏ thì việc nhận biết và so sánh trẻ có chậm nói hơn các bạn bằng lứa tuổi hay không sẽ khó khăn hơn.
Có một số trẻ nhanh nhẹn, thông minh, ba mẹ hiểu con muốn gì, nói gì, thể hiện như vậy có nghĩa là gì … theo ý kiến chủ quan của bậc phụ huynh thì chỉ là chậm nói đơn thuần “trẻ còn nhỏ, chờ vài tháng trẻ sẽ nói được”. Phụ huynh nên biết việc đánh giá mốc phát triển ngôn ngữ của trẻ rất quan trọng. Ngôn ngữ ở trẻ không chỉ phản ánh khả năng giao tiếp mà còn liên quan đến khả năng nhận thức, hành vi (giao tiếp bằng mắt, cử chỉ, …), thể hiện cảm xúc, trí tuệ của trẻ nhỏ.
Khi trẻ có dấu hiệu nhưng bậc phụ huynh chần chừ đưa trẻ đi đánh giá phát triển sẽ càng làm cho quá trình can thiệp kéo dài và hiệu quả của việc can thiệp càng giảm đi theo độ tuổi của trẻ có vấn đề ngôn ngữ. Hay nói cách khác, việc theo dõi các mốc phát triển của con và đánh giá (có chứng cớ khoa học theo các mốc phát triển, Test IQ) đặc biệt quan trọng đối với những trẻ nhỏ (06 tháng – 4 năm tuổi). Vì thời gian này là nền móng khả năng phát triển cơ bản của con. Khi trẻ có vấn đề ngôn ngữ và được phát hiện sớm thì cơ hội can thiệp để trẻ đạt được những mốc phát triển ngôn ngữ thông thường và ngăn ngừa những nguy cơ tổn thương ngôn ngữ ở giai đoạn học đường sẽ tốt hơn.
Dưới đây là 03 mốc phát triển trẻ được kì vọng sẽ đạt ở trẻ thông thường và 02 loại chậm nói cũng như biện pháp can thiệp phù hợp. Nếu thấy trẻ chậm hơn 30% so với các mốc, cha mẹ cần đưa trẻ đi đánh giá để có phương án hỗ trợ con kịp thời.
Là cụm từ dùng để chỉ những trẻ nói chậm hơn các bạn cùng tuổi nhưng có thể đạt được các mốc phát triển về ngôn ngữ hiểu và diễn đạt khi trẻ khoảng 2- 2,5 tuổi. Trẻ chậm nói đơn thuần “Đơm hoa trễ” có thể không cần phải can thiệp hỗ trợ do khả năng tự học ngôn ngữ của trẻ khá, kỹ năng hiểu và sử dụng cử chỉ để giao tiếp tốt.
Tuy nhiên trẻ lên 2,5 đến 3 tuổi mà vẫn chưa nói được từ nào thì gia đình cần theo dõi sát sao và đưa trẻ đi khám đánh giá để phát hiện các vấn đề khác. Có thể trẻ không chỉ chậm nói đơn thuần nữa mà liên quan đến rối loạn phát triển như tự kỷ chậm nói, chậm phát triển trí tuệ và ngôn ngữ ở trẻ.
Trẻ sẽ không tự đạt được các mốc phát triển về ngôn ngữ ở những độ tuổi mong đợi nếu không được hỗ trợ sớm và tích cực. Khi lớn lên, những trẻ này dễ gặp vấn đề về rối loạn ngôn ngữ, chậm phát triển và tổn thương ngôn ngữ đặc trưng (IQ đạt mức trung bình nhưng điểm số hiểu lời ở mức chậm – trẻ gặp nhiều khó khăn trong việc học ở trường, nhất là các môn học bằng ngôn ngữ như toán đố, tiếng Việt, lịch sử, địa lý, … thậm chí là khó khăn trong giao tiếp với bạn bè và thầy cô).
Nếu bắt đầu nhận thấy ngôn ngữ của con có vẻ chậm, hãy tìm hiểu xem đó là “Đơm hoa trễ” hay chậm phát triển ngôn ngữ để có sự hỗ trợ cho trẻ kịp thời. Cha mẹ cũng có các cách hỗ trợ để con nghe và hiểu tốt hơn như: nói với con rõ và cụ thể, giúp con mở rộng câu, quan tâm và khen thưởng chủ đề con nói, …
Hiện nay đã có thang đánh giá phát triển ngôn ngữ thông thường để bậc phụ huynh có thể đánh giá khả năng ngôn ngữ của con. Ngoài ra, thông qua thực hiện Test trí tuệ (Test IQ) đánh giá phát triển về lời nói, khả năng hiểu, khả năng diễn đạt có những tiêu chí chính xác hơn để xác định vấn đề về trẻ chậm nói hay không. Từ đó có những chương trình, kỹ thuật phù hợp tác động giúp trẻ nói tốt hơn.
Cha mẹ là người gần gũi và hiểu trẻ rõ nhất. Nếu con ở một trong hai trường hợp nêu trên, cha mẹ có thể tạm thời thở phào rằng trẻ chỉ “chậm chút xíu” và từ từ “con sẽ nở hoa” bằng những phương pháp can thiệp đơn giản. Nhưng nếu con đã 2 – 3 tuổi hoặc hơn, cha mẹ không nên ngồi chờ đợi hay theo dõi xem con có gặp vấn đề về ngôn ngữ hay không nữa. Hãy tới thăm khám ngay bởi các Bác sĩ Nhi khoa phát triển hay Chuyên viên Âm ngữ trị liệu. Cha mẹ sẽ có câu trả lời rõ ràng hơn về các mốc phát triển ngôn ngữ (kỹ năng hiểu lời, diễn đạt, sử dụng cử chỉ, thể hiện cảm xúc, …) con cần phải có và biện pháp can thiệp phù hợp.
Ngôn ngữ và lời nói là phương tiện để cha mẹ, người chăm sóc hiểu và chăm sóc trẻ tốt nhất. Chậm phát triển ngôn ngữ, lời nói sẽ gây nhiều khó khăn cho trẻ:
Trẻ chậm nói hơn 30% so với mốc ngôn ngữ thông thường: Vốn từ hạn chế, hay thay thế từ, dùng từ không cụ thể
Trung tâm Save Us test, đánh giá kỹ lưỡng và toàn diện cho trẻ chậm nói để phát hiện những suy yếu, vấn đề của trẻ. Điều này rất quan trọng giúp can thiệp đúng hướng và dạy trẻ tiến bộ tốt nhất.
Trung tâm Save Us dạy trẻ chậm nói phát triển toàn diện ngôn ngữ hiểu, cử chỉ, mở rộng vốn từ, diễn đạt lời nói trôi chảy.
Trung tâm Save Us chuyên dạy can thiệp cho trẻ chậm nói đơn thuần và trẻ tự kỷ chậm nói. Trẻ sẽ được can thiệp cá nhân 1 – 1 để thúc đẩy việc phát triển vốn từ diễn đạt thông qua các hoạt động âm ngữ trị liệu và phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Phụ huynh được được vào học cùng con để quan sát giáo viên dạy trẻ và sử dụng những chiến lược kích thích ngôn ngữ cho trẻ như làm mẫu, mở rộng, cấu trúc lại, … và các chiến lược để thúc đẩy trẻ giao tiếp bằng lời như cho từng chút, làm khó, cho trẻ chọn lựa, … Sau mỗi buổi học, giáo viên sẽ ghi chép các hoạt động trong ngày, những đáp ứng của trẻ và hoạt động về nhà để phụ huynh tiếp tục dạy trẻ ở nhà và các môi trường khác nhau.

Trung tâm Save Us dạy can thiệp 1-1 trẻ chậm nói
Trung tâm Save Us dạy can thiệp cá nhân 1-1 cho trẻ chậm nói. Học phí dạy trẻ chậm nói ở trung tâm Save Us là 200 - 250 nghìn/giờ. Trung tâm cũng có các ca ngoài giờ hành chính buổi tối và thứ 7, chủ nhật để gia đình sắp xếp thời gian cho con học. Các trường hợp trẻ nghỉ có lý do chính đáng như ốm, bệnh (có giấy của bệnh viện), nghỉ lễ, tết sẽ được hoàn học phí.