1.Câu chuyện cai thuốc thành công của Bác Hồ
Như chúng ta đã biết, Chủ tịch Hồ Chí Minh cả cuộc đời lo việc nước, việc dân, Người sống rất gương mẫu, là tấm gương sáng về lối sống giản dị, tiết kiệm. Địa vị càng cao, Người càng giản dị, trong sạch hơn, suốt đời “không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi, không phô trương, hình thức”. Cuộc đời Người từ một phụ bếp trên tàu, một thợ ảnh ở ngõ hẻm Côngpoanh đến khi trở thành Chủ tịch nước vẫn luôn là những tháng ngày thanh bạch, tiết kiệm, giản dị và tao nhã. Không những thế, trong công việc và trong thói quen của cuộc sống đời thường Người còn là một con người có quyết tâm lớn, có phương pháp và tính kiên trì đáng nể phục. Câu chuyện về thói quen hút thuốc và quyết tâm bỏ thuốc lá của Bác là một trong những minh chứng hùng hồn về sự quyết tâm, kiên trì, vững vàng của một con người vĩ đại.
Theo đồng chí Vũ Kỳ, nguyên thư ký riêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nguyên Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh kể lại: Chủ tịch Hồ Chí Minh hút thuốc lá rất nhiều. Việc hút thuốc lá liên quan tới hoạt động cách mạng của Người trong những năm 20 của thế kỷ XX khi Người mang tên Nguyễn Ái Quốc. Đồng chí Vũ Kỳ đã được Bác Hồ tâm sự: Những năm ở Pháp, Người là một thanh niên kháng Pháp nên luôn bị mật thám Pháp theo dõi ở khắp mọi nơi. Người biết bị theo dõi mà không dám quay đầu lại để nhìn. Để có thể quan sát được sự theo dõi, Người nghĩ ra cách hút thuốc. Mỗi lần như vậy, đi qua thùng đựng rác ven đường cách khoảng ba bước chân, Người dừng lại châm thuốc hút, rồi quay lại thùng rác để vứt que diêm, như vậy là Người có dịp quan sát xung quanh, liệu cách đối phó với kẻ theo dõi. Do giả vờ hút thuốc mãi mà đã trở thành thói quen của Người.
Năm 1957, trong dịp kỷ niệm 40 năm ngày cách mạng tháng Mười Nga thành công, nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa đã sản xuất loại thuốc lá có đầu lọc để biếu các đại biểu dự đại hội. Đây là loại thuốc mà Chủ tịch Mao Trạch Đông và Chủ tịch Hồ Chí Minh thường dùng. Loại thuốc có đầu lọc này nhẹ và ngon hơn loại thuốc của Mỹ và Pháp sản xuất vốn nặng và thường pha thuốc phiện. Các đồng chí lãnh đạo Trung Quốc đã biếu Chủ tịch Hồ Chí Minh hộp thuốc lá này, có lẽ vì cũng biết Người thích hút loại đó. Khi hết thuốc, đồng chí Vũ Kỳ đã giữ lại chiếc hộp để đựng các loại thuốc lá khác cho Người hút vì hộp rất vừa và thuận tiện để bỏ túi.
Năm 1967, sức khoẻ của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã yếu nhiều, Người hay mệt và ho. Lo cho sức khoẻ của Người, Bộ Chính trị đã giao nhiệm vụ cho các bác sĩ phải chăm sóc Người thật tận tình, chu đáo. Các bác sĩ đã đề nghị Chủ tịch Hồ Chí Minh không hút thuốc lá nữa. Người nói với đồng chí Vũ Kỳ rằng: "Các bác sĩ bảo Bác không hút thuốc lá nữa thì chú thấy thế nào?". Đồng chí Vũ Kỳ trả lời: "Các bác sĩ lo cho sức khoẻ của Bác là điều tốt, tôi tán thành". Người lại nói: "Mình đã hút thuốc gần 50 năm, bỏ cũng được, nhưng bỏ thì vẫn ho chứ không phải là hết ho" và Người kể cho đồng chí Vũ Kỳ nghe một câu chuyện cười của Pháp là "bỏ thuốc rất dễ, có người bỏ hút thuốc 50 lần nhưng vẫn hút lại, tức là sau mỗi lần bỏ dễ bị hút lại. Nhưng bác sĩ yêu cầu thì nên thôi, chú quản cho Bác". Từ đó đồng chí Vũ Kỳ bỏ hộp thuốc vào túi, thỉnh thoảng đưa cho Người hút một điếu.
Việc bỏ thuốc lá của Hồ Chủ tịch không phải nói là chấm dứt ngay được mà phải trải qua một quá trình như khi làm bất cứ một việc gì. Đó là phải đặt ra kế hoạch, có quyết tâm và biện pháp thực hiện. Người nói: "Quyết tâm một, kế hoạch mười, thì biện pháp phải hai mươi, có như vậy mới thực hiện được và bỏ hút thuốc cũng vậy".
Tuần thứ nhất, mỗi lần Người hút 2/3 điếu (một ngày nhiều nhất là 10 điếu), mỗi lần hút xong cho vào lọ penixilin thì tắt luôn để nhìn thấy đúng 2/3 thì dừng lại không được hút nữa.
Tuần thứ hai, Người hút 1/2 điếu rồi bỏ vào lọ.
Tuần thứ ba, Người hút 1/3 điếu rồi bỏ vào lọ.
Đến tuần thứ tư, Người hút mấy hơi rồi bỏ vào lọ.
Theo lời kể của bác sĩ Lê Văn Mẫn (bác sĩ chăm sóc sức khoẻ Chủ tịch Hồ Chí Minh từ năm 1967 đến năm 1969), hút thuốc lá là thú vui duy nhất của Chủ tịch Hồ Chí Minh như Người thường nói. Nhưng từ khi bị bệnh, theo lời khuyên của hội đồng thầy thuốc, Người có kế hoạch quyết tâm bỏ dần. Người nói: Bác hút thuốc từ lúc còn trẻ nay đã thành thói quen, bây giờ bỏ thì tốt nhưng không dễ, các chú phải giúp Bác bỏ tật xấu này. Rồi Người tự đề ra chương trình bỏ thuốc lá dần dần. Lúc đầu là giảm số lượng điếu hút trong ngày. Khi thèm hút thuốc Người làm một việc gì đó để thu hút sự chú ý, tập trung. Tuổi Người đã cao mà phải làm như vậy thật quá vất vả. Việc tập một thói quen, rồi bỏ một thói quen không dễ chút nào. Phải có một nghị lực phi thường mới làm được. Người bảo đồng chí giúp việc để cho Người một vỏ lọ Penixillin ở nơi làm việc và ở phòng nghỉ. Hút chừng nửa điếu Người dụi đi để vào lọ đó. Sau hút lại nửa điếu để dành, anh em can bảo thuốc lá hút dở không có lợi, Người bảo: "Nhưng hút thế để có cữ". Với cách làm đó Người đã giảm từ cả bao xuống ba, bốn điếu một ngày. Cứ như vậy Người hút thưa dần.
Đầu tháng 3-1968 nhân khi bị cảm ho nhẹ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tự quyết định bỏ hẳn thuốc lá. Mấy ngày sau, anh em phục vụ vẫn để gói thuốc chỗ bàn làm việc của Người suốt một tuần liền nhưng Người không dùng. Trong một tuần thấy Người quyết tâm như vậy anh em cất hẳn thuốc lá. Một tháng sau, khi tiếp đồng chí Vũ Quang, lúc ấy là Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam, Người nói: "Bác đã bỏ thuốc lá rồi, chú về vận động thanh niên đừng hút thuốc lá". Sau này Người đã làm bài thơ Vô đề về việc Người bỏ thuốc lá như sau:
"Thuốc kiêng rượu cữ đã ba năm,
Không bệnh là tiên sướng tuyệt trần.
Mừng thấy miền Nam luôn thắng lớn,
Một năm là cả bốn mùa xuân".
Qua câu chuyện này, chúng ta rút ra được một bài học về đức tính kiên trì của Bác. Dù bỏ thuốc lá không dễ, nhưng bằng Lòng kiên trì, Bác đã bỏ thuốc lá bằng nghị lực và quyết tâm chứ không có một loại thuốc trợ giúp nào. Từ đó, trong cuộc sống, công việc, học tập - khi thực hiện bất cứ việc gì, chúng ta cần thiết phải có một nghị lực, quyết tâm cao thực hiện kế hoạch đặt ra. Bên cạnh đó, để đạt được mục tiêu, cần phải có lộ trình, kế hoạch thực hiện rõ ràng thì mới đạt được kết quả tốt nhất. Cũng giống như việc hút thuốc lá cũng vậy, hút thuốc lá có hại cho sức khỏe điều này chắc hẳn ai cũng biết nhưng chưa hẳn ai cũng có thế từ bỏ thói quen này. Thói quen ban đầu chỉ là những hành động lặp đi lặp lại liên tục theo thời gian nó trở thành một phần trong con người cho nên để từ bỏ một thói quen xấu đã ăn sâu vào bản tính của chúng ta là một việc không phải dễ, nếu thiếu ý chí và phương pháp sẽ thất bại
2.Câu chuyện của Rico F.
Rico, 48 tuổi, bắt đầu hút thuốc khi mới 14 tuổi. Ông vẫn nhớ là hồi nhỏ ông vẫn quẹt thuốc lá cho bố và thường xuyên xem bố hút thuốc. Rico tiếp tục hút thuốc đến khi trưởng thành. Mặc dù bác sĩ của ông bảo ông phải bỏ thuốc hút, nhưng Rico thừa nhận là việc đó rất khó. “Tôi không thể nào bỏ được,” ông nói.
Ở tuổi 45, bác sĩ của Rico cho biết ông đã bị ung thư. Thật đột ngột, mọi thứ chẳng còn ý nghĩa gì nữa. Rico nhận ra rằng mình phải hành động ngay lập tức và bỏ hẳn thuốc lá. Rico đã dừng hút thuốc bởi ông muốn được khỏe mạnh và nhìn những đứa con đang ở tuổi vị thành niên của ông trưởng thành. Ông được điều trị ung thư và vẫn còn sống kể từ năm 2011 đến nay.
Rico vẫn nhớ thời gian đầu khi ông phải vật lộn với việc bỏ thuốc lá, nhưng ông cảm thấy tự hào khi đã kiểm soát được sức khỏe của mình và bỏ hút thuốc. “Tôi cai thuốc vì không muốn mình chỉ còn là một kỷ niệm sót lại trong lòng vợ con của tôi,” ông nói. Rico thích chia sẻ câu chuyện của mình với người khác và tin rằng không bao giờ là quá muộn để bỏ thuốc lá và có được một lối sống lành mạnh.
Rico, 48 tuổi, bắt đầu hút thuốc khi mới 14 tuổi. Khi còn là học sinh trung học, ông đã được tiếp cận với thuốc lá bởi bố ông là một người hay hút thuốc. Rico chia sẻ: “Bố tôi hay bảo tôi mồi thuốc cho ông, và thay vì đưa điếu thuốc cho ông sau khi mồi, tôi cũng hút trước vài hơi. Bố tôi thì cứ cười và điều này lại khuyến khích tôi,” Cứ như thế, dần dà ông đã nghiện thuốc khi nào không hay.
Rico tiếp tục hút thuốc khi bước vào tuổi trưởng thành bởi phần lớn bạn bè của ông cũng hút thuốc và thuốc lá có bán ở mọi nơi. Thế rồi cuộc đời của ông gặp một bi kịch. “Bố tôi qua đời vì bệnh ung thư gan, nhưng điều đó chưa cảnh tỉnh tôi, thế nên tôi vẫn tiếp tục hút thuốc. Bác sĩ bảo tôi phải bỏ thuốc lá nhưng đều bị tôi bỏ ngoài tai. Tôi đã nghiện thuốc mất rồi”.
Khi 45 tuổi, Rico bắt đầu cảm thấy yếu đi. Mặc dù cảm thấy không khỏe, ông vẫn tiếp tục hút thuốc. Kết quả sinh thiết (xét nghiệm dưới kính hiển vi trên tế bào lấy từ cơ thể người) cho thấy Rico đã bị ung thư. Ông và gia đình cảm thấy mọi thứ hụt hẫng.
Bên cạnh việc hồi phục về thể chất, sự hồi phục về tinh thần của Rico cũng là một quá trình lâu dài và đầy thử thách. “Đó là một quãng thời gian rất khó khăn. Tôi bị trầm cảm do thất nghiệp và cần một thời gian dài để hồi phục. Tôi quá yếu để làm việc, chúng tôi bị mất nhà do tôi không thể trả tiền nhà. Chúng tôi đã mất mọi thứ mình sở hữu,” ông nói. Rico biết là mình cần thêm sự hỗ trợ, vì thế, sau khi làm phẫu thuật, ông đã chuyển đến California để ở gần em gái của mình.
Khi đến đó, vợ của Rico tìm được công việc làm y tá, thế nên Rico hầu như luôn ở một mình . Ông cho biết: “Tôi đã học rất nhiều và kiếm việc trên mạng. Khi tôi đang bị trầm cảm sau cuộc phẫu thuật, vợ tôi đã vực tôi dậy bằng những suy nghĩ tích cực về kỹ năng khởi nghiệp và quản lý kinh doanh của tôi,”.
Để chống lại chứng trầm cảm, Rico đã tập trung vào việc phát triển cá nhân và kỹ năng lãnh đạo. Cuối cùng, ông đã thành lập hai công ty. “Hiện tại, tôi làm giám đốc của một công ty làm dịch vụ chăm sóc tại nhà và quản lý hoạt động tại một trường dạy nghề với tư cách là giám đốc điều hành,” ông nói.
Trong tất cả những thành tựu của Rico, một trong những điều mà ông tự hào nhất là sự cam kết bỏ thuốc và sẽ không hút thuốc trở lại. “Khi tôi phát hiện mình bị ung thư, tôi đã bỏ hút thuốc. Tôi chỉ muốn khỏe mạnh—và có thể nhìn các con của mình lớn lên,” ông nói.
Rico là một người sống sót sau khi vượt qua bệnh ung thư, ông cảm thấy say mê với việc chia sẻ câu chuyện của mình và nói với người khác về những hậu quả của việc hút thuốc đối với sức khỏe. Trong năm 2013, ông đã bắt đầu làm việc cho một tổ chức phi lợi nhuận ở Oakland, California, đồng thời trở thành tình nguyện viên cho chương trình giúp người khác bỏ thuốc lá. Ông tâm tình: “Là một người từng hút thuốc, tôi biết việc bỏ thuốc lá khó khăn như thế nào. Nghiện ngập là một thử thách rất khó vượt qua, nhưng chúng ta có thể làm được,”. Rico cũng nói rằng kể từ lúc ông bỏ thuốc lá, thời gian bên vợ và các con của ông trở nên đáng quý hơn nữa. “Giờ thì sau khi đã bỏ thuốc, tôi có thể đóng góp phần nào vào cuộc sống của các con khi chúng đang trưởng thành”.
Vì không muốn sức khỏe của các cháu bị ảnh hưởng bởi khói thuốc lá, ông Nguyễn Văn Ngư (Bắc Ninh) quyết tâm cai thuốc.
Từ ngày Phạm Văn Ngư, 60 tuổi bỏ hẳn thuốc lá, người dân thôn Đồng Xoài, xã Đại Đồng, huyện Thuận Thành, Bắc Ninh dành nhiều lời khen cho ông. "Nhiều người bảo tôi phong độ, trẻ hơn so với tuổi thật, da dẻ hồng hào nữa. Các bà vợ trong xóm lấy tôi làm tấm gương cho chồng mình", ông Ngư nói.
Thói quen, nề nếp sinh hoạt của ông cũng thay đổi. Trước đây, buổi sáng sau khi vệ sinh cá nhân, ông Ngư ngồi nhâm nhi điếu thuốc. Hiện, người đàn ông 60 tuổi thay bằng hoạt động chạy bộ, sau ăn sáng sẽ thay đồng phục đến làm việc tại nhà máy gần nhà.
17 tuổi, ông Ngư biết đến thuốc lá cuộn mua ở Lạng Sơn. Ngày đó, chàng trai trẻ hút thuốc như nhóm đàn ông trong xóm, bản thân coi đó là thú vui và không nghĩ về tác hại với cơ thể khi sức khỏe đang độ "bẻ gãy sừng trâu". Theo thời gian, ông dần cảm thấy thuốc lá là một phần không thể thiếu trong cuộc sống của mình.
Sau này, khi thuốc lá có dạng đóng gói, ông ước chừng hút khoảng hơn một bao mỗi ngày. Theo năm tháng, tần suất ông hút tăng lên, khoảng 2 bao một ngày. Ước tính, mỗi tháng ông Ngư chi 600.000 đồng cho việc mua thuốc lá, số tiền không nhỏ với những người "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời". Ông từng bỏ thuốc lá nhiều lần nhưng tái nghiện vì tiếp xúc với khói thuốc từ xung quanh, căng thằng, rảnh rỗi lại lôi ra sử dụng. Việc nghiện thuốc lá gây nhiều trở ngại trong cuộc sống của ông. Có lúc đang đi làm, thậm chí trong bữa ăn, khi thèm thuốc lá, ông Ngư lại dừng mọi việc lại. Về sức khỏe, nhiều lần đi khám, bác sĩ cảnh báo, tình trạng cuống phổi ông đậm hơn, tiềm ẩn nguy cơ bệnh lý ở bộ phận này.
Tuy nhiên, lý do lớn thôi thúc ông cai thuốc là các cháu bên nội, ngoại. Nhiều lần, khi thấy ông Ngư hút, lũ trẻ nhăn mặt chạy đi kèm theo lời khuyên "ông bỏ thuốc lá đi, cô giáo con bảo hại sức khỏe lắm, ảnh hưởng đến những người xung quanh nữa", ông nhớ lại.
Bản thân biết thuốc lá có hại, nghĩ đến việc bỏ nhưng quyết tâm chưa cao, dường như, người lớn trong gia đình đã chấp nhận thói quen xấu của ông dù không yêu thích gì.
"Tôi thực sự quyết tâm dứt hẳn thứ độc hại này khi thấy mấy đứa cháu ho, tôi nghĩ khói thuốc ảnh hưởng đến sức khỏe bọn trẻ. Nhiều khi mấy ông cháu chơi cùng nhau, khi lôi thuốc ra hút, để ý thấy chúng nhăn mặt chạy đi. Tương lai của bọn trẻ là điều khiến bản thân lưu tâm, tôi không muốn thói quen của mình ảnh hưởng đến chúng", ông Ngư cho biết.
Nghiêm túc với quyết định của mình, ông chủ động đọc thông tin, tham khảo lời khuyên của nhiều tấm gương cai thuốc lá thành công, đồng thời liên hệ tổng đài tư vấn cai nghiện thuốc lá miễn phí 18006606 của Bệnh viện Bạch Mai để nhận hỗ trợ.
Trò chuyện, nắm tình hình, nguyện vọng của ông, các tư vấn viên hỗ trợ nhiệt tình. Mỗi khi thèm thuốc, thấy nhạt mồm, ông Ngư sẽ cắn một miếng quế cho tê lưỡi, sau đó nhai một viên kẹo cao su để quên cảm giác khó chịu. Lặp lại những mẹo nhỏ cùng với ý chí quyết tâm, đến nay tròn 3 năm ông Ngư không sử dụng thuốc lá. Hiện, ông ăn uống điều độ, tập thể dục điều độ nên sức khỏe tốt, tinh thần vui vẻ. Ông Ngư tâm sự, với người nghiện thuốc lá lâu năm việc bỏ thuốc không hề đơn giản nhưng nếu quyết tâm thì chắc chắn sẽ thành công. Ngoài ra, người cai thuốc lá cũng cần kiên trì, nghị lực, bản lĩnh, không nên thử hút thuốc lá lại.
.
